Жаңы саны

2021, №: 5

Кененирээк

Известия ВУЗов Кыргызстана

Макала
Авторлор
  1. Саидов М.С.
  2. Саидов М.С.
  3. M.S. Saidov
Макаланын аты
  1. АНАЛИЗ СИТУАЦИИ ПО ПЕСЧАНЫМ И ПЫЛЬНЫМ БУРЯМ В ТАДЖИКИСТАНЕ
  2. ТАЖИКСТАНДА КУМ ЖАНА ЧАҢ БОРООНДОР БОЮНЧА КЫРДААЛДЫ ТАЛДОО
  3. ANALYSIS OF THE SITUATION ON SAND AND DUST STORMS IN TAJIKISTAN
Аннотация
  1. Статья посвящена анализу ситуации в сфере проблем связанные с песчаными и пыльными бурями (ППБ) в Таджикистане. В настоящее время, особое внимание специалистов в области изменения климата и охраны окружающей среды направлено на изучение природы ППБ, очагов их формирования и негативных последствий их воздействия в засушливых регионах мира. В настоящее время важным вопросам для Таджикистана является понимание риска ППБ, что находится на относительно низком уровне. Это вероятно, связано с отсутствием во многих случаях значительных прямых непосредственных человеческих жертв в результате отдельных ППБ, а также ограниченностью консолидированной документации о долгосрочном воздействии на здоровье населения и экономику. Анализ ситуации связанные с проблемами ППБ в Таджикистане, показал, что до настоящего времени, специальных исследований по ППБ в Таджикистане, природе их формирования, развитию, распространению и их негативным последствиям не проводились; не изучен элементный состав формирующихся ППБ; отсутствует информация по основным участкам формирования ППБ.
  2. Макала Тажикстандагы кум жана чаңдуу шамал (КЧШ) менен байланышкан көйгөйлөр жаатындагы кырдаалды талдоого арналган. Азыркы учурда, климаттын өзгөрүшү жана айлана-чөйрөнү коргоо жаатындагы адистердин өзгөчө көңүлү КЧШ табиятын, алардын пайда болуу борборлорун жана дүйнөнүн кургакчыл аймактарында алардын таасиринин терс кесепеттерин изилдөөгө багытталган. Азыркы учурда, Тажикстан үчүн маанилүү маселе - бул КЧШ тобокелдигин түшүнүү, ал салыштырмалуу төмөн деңгээлде. Бул көпчүлүк учурларда жеке КЧШ лердин натыйжасында адамдардын түздөн-түз түздөн-түз курман болушунун, ошондой эле калктын саламаттыгына жана экономикасына узак мөөнөттүү таасири жөнүндө консолидацияланган документтердин жоктугуна байланыштуу болушу мүмкүн. Тажикстандагы КЧШ көйгөйлөрүнө байланыштуу кырдаалды талдоо көрсөткөндөй, ушул кезге чейин Тажикстанда PPB, алардын пайда болуу мүнөзү, өнүгүшү, жайылышы жана алардын терс кесепеттери боюнча атайын изилдөөлөр жүргүзүлгөн эмес; калыптандыруучу КЧШ нын элементтик курамы изилдене элек; КЧШ түзүүнүн негизги багыттары жөнүндө маалымат жок ж.б.
  3. The article is devoted to the analysis of the situation in the field of problems associated with sand and dust storms (SDS) in Tajikistan. At present, special attention of specialists in the field of climate change and environmental protection is directed to the study of the nature of SDS, the centers of their formation and the negative consequences of their impact in the arid regions of the world. Currently, an important issue for Tajikistan is the understanding of the risk of SDS, which is at a relatively low level. This is probably due to the absence in many cases of significant direct direct human casualties as a result of individual SDS, as well as the limited consolidated documentation on the long-term impact on public health and the economy. The analysis of the situation related to the problems of SDS in Tajikistan showed that until now, no special studies on SDS in Tajikistan, the nature of their formation, development, dissemination and their negative consequences have been carried out; the elemental composition of the forming SDS has not been studied; there is no information on the main areas of the formation of the SDS, etc.
Негизги сөздөр
  1. песок, пыль, буря, последствия, риск, экономика, здоровья, населения, угроза, воздействия.
  2. кум, чаң, бороон, кесепеттер, тобокелдик, экономика, ден-соолук, калк, коркунуч, таасир.
  3. sand, dust, storm, consequences, risk, economy, health, population, threat, impact.
Авторлор жөнүндө маалымат
  1. Саидов Мирзо Сибгатуллович, Таджикский национальный университет, г.Душанбе, Республика Таджикистан, доктор геологоминералогических наук, профессор.
  2. Саидов Мирзо Сибгатуллович, Тажик улуттук университети, Душанбе шаары, Тажикстан Республикасы, геология жана минерология илимдеринин доктору, профессор.
  3. Mirzo Saidov, Research Center of the State Committee for Land Management and Geodesy of the Republic of Tajikistan, Dushanbe city, Republic of Tajikistan, doctor of geological and mineralogical sciences.
Pdf версиясы
DOI
  • DOI:10.26104/IVK.2019.45.557
  • Цитаталоо
  • Саидов М.С. АНАЛИЗ СИТУАЦИИ ПО ПЕСЧАНЫМ И ПЫЛЬНЫМ БУРЯМ В ТАДЖИКИСТАНЕ. Известия ВУЗов Кыргызстана. 2021. №. 2. C. 12-15