Жаңы саны

2018, №: 10

Кененирээк

Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана

Макала
Авторлор
  1. Акынбекова А.У.
  2. Акынбекова А.У.
  3. A.U. Akynbekova
Макаланын аты
  1. ОБЩНОСТИ СЛОВ СВЯЗАННЫХ С ВЕЩАМИ В КЫРГЫЗСКОМ И ЧАГАТАЙСКОМ ЯЗЫКАХ
  2. КЫРГЫЗ ЖАНА ЧАГАТАЙ ТИЛДЕРИНДЕГИ БУЮМ-ТАЙЫМДАРГА БАЙЛАНЫШТУУ СӨЗДӨРДӨГҮ ЖАЛПЫЛЫКТАР
  3. THE COMMONALITY OF WORDS RELATED TO THINGS IN KYRGYZ AND CHAGATAI LANGUAGES
Аннотация
  1. В данной статье исследованы общности слов, свя¬зан-ные с названиями вещей в кыргызском и чагатай¬ском языках, на основе сравнительно-исторического метода и выявлены немалые схожества между ними. Исследованы взгляды ученых по отношению к этому вопросу, были даны единые конкретные варианты исследованного объекта. Общности в объектах исследования обширно исполь¬зо¬ва-ны Венгерским востоковедом, фольклористом И.Кунош в сравнении лексики чагатайского языка с современным кыр¬¬гызским языком в словаре “Словарь Чагатай-Осмон-Не¬мецких языков” («Čagataj - Osmanisches Wörterbuch»), который издан в Будапеште в 1902 году. Определены наличия сохраненных общностей номинативной семан¬ти-ки и фонетической праформы между чагатайским и кыр-гыз¬ским языками, основу таких общностей составляют понятие существительного, прилагательного, глагола, ро䬬ства, семьи, домашнего хозяйства, продуктов пи¬та-ния, одежды и слова старого общественного строя. Они даны конкретными при¬мерами, изучались мнения ученых по данному вопросу.
  2. Бул макалада кыргыз жана чагатай тилдериндеги буюм-тайымдарга байланыштуу сөздөрдөгү жалпы¬лык-тар салыштырма-тарыхый методдун негизинде илик¬төө-гө алынып, андагы окшоштуктар аз эмес экендиги ырас-талды. Изилдөөгө алынган объектилердеги биримдиктер Венгриялык чыгыш таануучу, фольклорист И.Кунош та-ра¬бынан 1902-жылы Будапештте жарык көргөн “Чага-тай-Осмон-Немис тилдериндеги сөздүгү” («Čagataj - Osmanisches Wörterbuch») чагатай тилинин лексикасын азыр¬кы кыргыз тили менен салыштырууда кеңири пай¬да-ла¬нылды. Анда чагатай тили менен кыргыз тилинин ор-то¬сундагы фонетикалык праформасында жана номи¬на-тив¬дик семантикасында сакталган жалпы¬лыктар бар экендиги, андай биримдиктердин негизин заттык, сын атоочтук, этиштик түшүнүктөргө, тууганчылыкка, үй-ти¬ричиликке, тамак-ашка, кийим-кечеге, эски коомдук тү¬зүлүшктөргө тиешелүү сөздөр түзөрү аныкталды. Алар конкреттүү мисалдар менен берилип, бул маселеге карата окумуштуулардын көз караштары иликтенди.
  3. In this article we study the generality of words related to the names of things in Kyrgyz and Chaghatay languages, on the basis of the comparative-historical method and revealed considerable convergence between them. The views of scien¬tists in relation to this issue have been studied, single specific variants have been given of the object under study.("Chagatay - Ottoman language"), which was published in Budapest in 1902 The presence is defined of preserved communities of nominative semantics and phonetic form between Chagatai and Kyrgyz languages. The basis of such communities is the con¬cept of noun, adjective, verb, kinship, family, housekeeping, food, clothing and the word of the old social order. They are gi¬ven specific examples, studied the opinions of scientists on this issue.
Негизги сөздөр
  1. чагатайский язык, фонетика, пра¬фор¬ма, номинатив, семантика, лексика, литера¬турный язык, корень, суффикс.
  2. чагатай тили, фонетика, пра¬фор¬ма, номинатив, семантика, лексика, адабий тил, уңгу, мүчө.
  3. chagatai language, phonetics, form, nomi¬na¬tive, semantics, vocabulary, literary language, root, suffix
Авторлор жөнүндө маалымат
  1. Акынбекова Айман Усенбаевна, Таласский государственный университет, г.Талас, Кыргызская Республика, кандидат филологических наук, доцент.
  2. Акынбекова Айман Усенбаевна, Талас мамлекеттик университети, Талас шаары, Кыргыз Республикасы, филология илимдеринин кандидаты, доцент.
  3. Aiman Akynbekova, Talas state university, Talas, Kyrgyz Republic, candidate of philological sciences, associate professor.
Pdf версиясы
DOI
  • None
  • Цитаталоо
  • Акынбекова А.У. ОБЩНОСТИ СЛОВ СВЯЗАННЫХ С ВЕЩАМИ В КЫРГЫЗСКОМ И ЧАГАТАЙСКОМ ЯЗЫКАХ. Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана. 2018. №. 4. C. 192-194