New issue

2021, №: 7

More

Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана

Paper
Authors
  1. Кокчоева С.А.
  2. Кокчоева С.А.
  3. S.A. Kokchoeva
Title
  1. СЕМАНТИКА ГЛАГОЛОВ ДВИЖЕНИЯ В КЫРГЫЗСКОМ И РУССКОМ ЯЗЫКАХ
  2. КЫРГЫЗ ЖАНА ОРУС ТИЛДЕРИНДЕГИ КЫЙМЫЛ ЭТИШТЕРДИН СЕМАНТИКАСЫ
  3. SEMANTICS OF VERBS OF MOVEMENT IN THE KYRGYZ AND RUSSIAN LANGUAGES
Abstract
  1. В данной статье рассмотрена семантика глаголов движения в кыргызском и русском языках в сравнительно-типологическом аспекте. Одной из основных лексико-се-мантических групп семантической системы глагола являю-тся глаголы движения. Глаголы движения – одна из основ-ных семантических разновидностей содержательного ас-пекта глагола. Они занимают видное место в смысловой стороне языка. Поэтому и отмечена, актуальность иссле-дования семантической системы глаголов движения очень богата значениями и оттенками значений в разнострук-турных языках. В основе лексического значения лежит понятие, которое, однако, не тождественно значению. Лексические значения слов могут быть близки друг другу, например, глаголы движения “чыкмак” –“выйти, выхо-дить”и “кетмек” – “уйти, уходить, уезжать” могут и во-все не иметь друг с другом никаких связей, например, “кел-мек” – прийти, приехать” и “уктамак” – “спать”, “жүр-мөк” – “ходить, идти” и“үйлөнмөк” – “жениться”, “ойло-мок” – “думать” подобных примерах отражены. Кроме этого, отмечено поскольку лексическое значение состоит из двух компонентов – сигнификативного и денотатив-ного, они существенно характерны для глаголов движения.
  2. Бул макалада кыргыз жана орус тилдеринде кыймыл этиштердин семантикасы салыштырма-типологиялык аспектиде каралды. Этиштин семантикалык системасы-нын бирден бир негизги лексико-семантикалык тайпасы-кыймыл этиштер.Кыймыл этиштер-этиштин мазмундук аспектисинин бирден бир негизги семантикалык ар түр-дүүлүгү. Алар тилдин маани билдирүүчү тарабынан көрү-нүктүү орунду ээлейт. Мына ошондуктан кыймыл этиш-тердин семантикалык системасы маанилерге жана ко-шумча маанилерге өтө бай экендигин түрдүү түзүлүштөгү тилдерде иликтөө актуалдуу маселелерден экендиги белги-ленди. Лексикалык сөздөрдүн негизинде түшүнүк турат, бирок, анын мааниси так өзүндөй эмес. Сөздөрдүн лекси-калык маанилери бири-бирине жакын болушу мүмкүн, ми-салы, кыймыл этиштер “чыкмак” – “выйти, выходить” жана “кетмек” – “уйти, уходить, уезжать” боло алат жана бири-бири менен эч кандай байланышы болбошу то-лук мүмкүн, мисалы, “келмек” – прийти, приехать” жана “уктамак” – “спать”, “жүрмөк” – “ходить, идти” жана “үйлөнмөк” – “жениться”, “ойломок”–“думать” сыяктуу мисалдар көрсөтүлдү. Мындан сырткары, лексикалык маа-ни сигнификативдик жана денотативдик эки компонент-терден тургандыктан, алар олуттуу кыймыл этиштерге мүнөздүү экендиги белгиленди.
  3. This article discusses the semantics of movement verbs in Kyrgyz and Russian languages in a comparative typological as-pect. One of the main lexico-semantic groups of the semantic system of the verb are the verbs of movement. Verbs of movement - one of the main semantic varieties of the substantive aspect of the verb. They occupy a prominent place in the semantic side of the language. Therefore, the relevance of the study in the multi-structural languages of the semantic system of motion verbs is very rich in meanings and shades of meanings. The basis of the lexical meaning is a concept that, however, is not identical with the meaning.The lexical meanings of words can be close to each other, for example, the verbs of the movement “выйти” – “go out, go out” and “уйти” - “go away, go away, go away” and may not have any connections with each other at all, for exam-ple, “прийти” - come, come ”and“ спать” - “sleep”,“идти” – “walk, go ”and“ жениться” – “get married”, “думать” – “ think ”such examples are reflected. In addition, it was noted since the lexical meaning consists of two components - the sig-nificative and denotative, they are essentially characteristic of the verbs of movement.
Keywords
  1. Ключевые слова: глаголы движения, семантика, лек-сическое, значение, богато, сравнение, содержание, сигни-фикативный, денотативный, компонентный.
  2. Негизги сөздөр: кыймыл этиштер, семантика, лекси-калык, маани, бай, салыштырма, мазмун, сигнификатив-дик, денотативдик, компоненттик.
  3. Key words: verbs of movement, semantics, lexical, mea-ning, rich, comparatively, content, significative, denotative, component.
Authors info
  1. Кокчоева Сапаргул Акматалиевnа, Баткенский государственный университет, г.Баткен, Кыргызская Республика, преподаватель.
  2. Көкчөева Сапаргүл Акматалиевна, Баткен мамлекеттик университети, Баткен шаары., Кыргыз Республикасы, ага окутуучу.
  3. Sapargul Kokchoeva, Batken State University, Batken, Kurguz Republik, lecturer.
Pdf
DOI
  • 10.26104/NNTIK.2019.45
  • Citing
  • Кокчоева С.А. СЕМАНТИКА ГЛАГОЛОВ ДВИЖЕНИЯ В КЫРГЫЗСКОМ И РУССКОМ ЯЗЫКАХ. Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана. 2021. №. 3. C. 271-275