Жаңы саны

2021, №: 5

Кененирээк

Известия ВУЗов Кыргызстана

Макала
Авторлор
  1. Каратаева С.К.
  2. Каратаева С.К.
  3. S.K. Karataeva
Макаланын аты
  1. НЕКОТОРЫЕ ПРОБЛЕМЫ ИССЛЕДОВАНИЯ ДИФТОНГОВ В ТЮРКСКИХ ЯЗЫКАХ
  2. ТҮРК ТИЛДЕРИНДЕГИ ДИФТОНГДОРДУН ИЗИЛДЕНИШИНИН АЙРЫМ МАСЕЛЕЛЕРИ
  3. SOME PROBLEMS OF STUDYING DIFTHONGS IN TURKIC LANGUAGES
Аннотация
  1. Данное исследование посвящено истории изучения дифтонгов в тюркских, в том числе в кыргызском языках. Дифтонги в тюркских языках рассматриваются в нормативных грамматиках и в некоторых исследованиях в сравнительно-историческом контексте, а в киргизском языкознании в диалектологических трудах как языковая особенность локального характера. Предыдущие исследования показали, что для большинства тюркских языков характерны нисходящие дифтонги. Известно, что такие дифтонги являются результатом комбинаторных изменений звуковой системы тюркских языков. Результаты исследования показали, что в кыргызском языкознании предстоит определение фонематического статуса дифтонгов, их развитие и формирование в юго-восточных и юго-западных диалектах кыргызского языка, в некоторых говорах северного диалекта (чуйский, таласский). В работе были использованы описательный и соответствующие методы анализа, синтеза и обобщения.
  2. Бул изилдөө түрк тилдериндеги анын ичинде кыргыз тилиндеги дифтонгдордун изилдениш тарыхына арналган. Түрк тилдеринде дифтонгдор тектештирме-тарыхый өӊүттөгү изилдөөлөрдө, нормативдик грамматикаларда учкай каралса, ал эми кыргыз тил илиминде диалектологиялык багытта аткарылган эмгектерде локалдык мүнөздөгү тилдик өзгөчөлүк катары изилденген. Буга чейинки изилдөөлөр көрсөткөндөй, түрк тилдеринин басымдуу бөлүгүнө басаӊдама дифтонгдор мүнөздүү. Мындай дифтонгдор түрк тилдеринин тыбыштык системасындагы комбинатордук өзгөрүүлөрдүн натыйжасында келип чыккандыгы белгилүү. Изилдөөнүн жыйынтыгы кыргыз тил илиминде дифтонгдордун фонематикалык статусу, өнүгүшү жана калыптанышы, алардын кыргыз тилинин түштүк-чыгыш жана түштүк-батыш диалектилеринде, түндүк диалектинин айрым говорлорунда (чүй, талас) сакталып калышынын тилдик жана экстратилдик себетерин аныктоо милдети тургандыгын ачыктады. Иште сыпаттама, ылайыгына жараша анализ, синтез жана жалпылоо методдору колдонулду.
  3. This study is devoted to the history of the study of diphthongs in Turkic, including the Kyrgyz languages. Diphthongs in Turkic languages are considered in normative grammars and in some studies in a comparative historical context, and in Kyrgyz linguistics in dialectological works as a linguistic feature of a local character. Previous studies have shown that descending diphthongs are characteristic of most Turkic languages. It is known that such diphthongs are the result of combinatorial changes in the sound system of the Turkic languages. The results of the study showed that in Kyrgyz linguistics there is a need to determine the phonemic status of diphthongs, their development and formation in the southeastern and southwestern dialects of the Kyrgyz language, in some sub-dialects of the northern dialect (Chui, Talas). Descriptive and relevant methods of analysis, synthesis and generalization were used in the work
Негизги сөздөр
  1. түрк тилдери, дифтонг, трифтонг, басаӊдама дифтонгдор, көтөрүӊкү дифтонгдор, жалган дифтонгдор, дифтонгдошуу.
  2. тюркские языки, дифтонг, трифтонг, нисходящие дифтонги, восходящие дифтонги, ложные дифтонги, дифтонгизация.
  3. turkic languages, diphthong, triphthong, descending diphthongs, ascending diphthongs, false diphthongs, diphthongization.
Авторлор жөнүндө маалымат
  1. Каратаева Сонайым Кубатбекова, Кыргызский государственный университет им. И.Арабаева, г.Бишкек, Кыргызская Республика, кандидат филологических наук, доцент.
  2. Каратаева Сонайым Кубатбекова, И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы, филология илимдеринин кандидаты, доцент.
  3. Sonaiym Karataeva, Kyrgyz state university by name of I.Arabaev, Bishkek, Kyrgyz Republic, candidate of philology, associate professor
Pdf версиясы
DOI
  • DOI:10.26104/IVK.2019.45.557
  • Цитаталоо
  • Каратаева С.К. НЕКОТОРЫЕ ПРОБЛЕМЫ ИССЛЕДОВАНИЯ ДИФТОНГОВ В ТЮРКСКИХ ЯЗЫКАХ. Известия ВУЗов Кыргызстана. 2021. №. 2. C. 296-301