Жаңы саны

2019, №: 11

Кененирээк

Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана

Макала
Авторлор
  1. Мустафин С.К.
  2. Мустафин С.К.
  3. S.K. Mustafin
Макаланын аты
  1. ТРАНСФОРМАЦИЯ КАЧЕСТВА ВОД ТРАНСГРАНИЧНЫХ РЕЧНЫХ БАССЕЙНОВ АМУР, СУНГАРИ И ТАНАЛЫК
  2. АМУР, СУНГАРИ ЖАНА ТАНАЛЫК ДАРЫЯ БАССЕЙНДЕРИНИН ТРАНСЧЕКАРАЛЫК СУУЛАРЫН ТРАНСФОРМАЦИЯЛОО САПАТЫ
  3. TRANSFORMATION OF THE QUALITY OF WATER OF TRANSBOUNDARY RIVER BASINS AMUR, SUNGARI AND TANALYK
Аннотация
  1. Приведены анализ и особенности загрязнения речных вод трансграничных бассейнов рек Сунгари (Китайская Народная Республика) и Урала (Российская Федерация). Установлено, что трансформация качества вод речных бассейнов определяется спецификой природных и техно-генных комплексов, формирующих спектр приоритетных природных и техногенных органических (сунгарийских) и неорганических - металлов (уральских) загрязнителей. Осуществлена подготовка совместных действий и планов мероприятий по улучшению экосистемы бассейна и предотвращению трансграничного загрязнения реки Урал в соответствии с положениями статьи 3 Соглашения. Стороны осуществляют сотрудничество по 11 приори-тетным направлениям. По результатам исследований установлено, что формирование и развитие систем эколо-гического мониторинга вод трансграничных речных бас-сейнов невозможно без международного сотрудничества, обеспечивающего функционирование действенной системы наблюдений и оперативного о контроля загрязняющих веществ.
  2. Дарыялардын Сунгар Кытай Эл Республикасы жана Урал Орусия Федерациясы менен трансчегаралык бассейн-деринин дарыя суулары булгануу өзгөчөлүктөрү талдоого алынат. Бул белгиленген кайра дарыясынын бассейни суулардын сапаты аныкталган өзгөчөлүктөрү табигый жана техногендик комплекстери, түзүү диапазону ар-тык¬чылыктуу табигый жана техногендик органикалык (Сунгар) жана органикалык эмес - металлдар (Урал) кир-детүүчү заттар. Ишке ашырылып жатканүйрөтүү бир-гелешкен иш-аракет жана иш-аракеттер бассейндик экотутумун жакшыртуу пландаштырууда макулдашуу¬нун 3 - беренесинин жоболоруна ылайык жана чек ара Урал дарыясынын булганышы алдын алуу макулдашуу тараптар 11 артыкчылыктуу багыттары боюнча кызматташууга тийиш. Натыйжалары боюнча изилдөөлөр табылган экологиялык мониторинг жүргүзүү системасын түзүү жана өнүктүрүү, чек ара дарыясынын бассейнинин суу трансчектештик дарыясынын бассейниндеги, эл ара¬лык кызматташуу мүмкүн эмес сактоо жана булганыч көзөмөлдөө контролдоо системасынын натыйжалуу иштешин камсыз кылуу.
  3. Features of pollution of river waters of transboundary ba-sins of the rivers Sungari (People's Republic of China) and the Urals (Russian Federation) are analyzed. It is established that the transformation of the quality of the waters of river basins is determined by the specifics of natural and man-made complexes that form the spectrum of priority natural and technogenic organic (Sungari) and inorganic - metals (Ural) pollutants. Prepared joint actions and action plan to improve the basin ecosystem and prevent transboundary pollution of the Ural River in accordance with the provisions of Article 3 of the Agreement, the Parties cooperate in 11 priority areas. According to the results of the research, it was established that the formation and development of environmental monitoring systems for transboundary river basin waters is impossible without international cooperation that ensures the functioning of an effective observation system and operational control of pollutants.
Негизги сөздөр
  1. загрязнение, трансграничные, металлы, токсические ве-щества, антропогенный, транс¬формация, пестициды, вода.
  2. уулантуу, чек ара, металлдар, уулуу заттар, технологи-ялык, антропогендик, кайра өзгөртүү, пестициддер, суу.
  3. pollution, transboundary, metals, toxic substances, man-made, transformation, pesticides, water.
Авторлор жөнүндө маалымат
  1. Мустафин Сабир Кабирович, Башкирский государ-ственный университет, г.Уфа, Республика Башкорто-стан, РФ, доктор геолого-минералогических наук, профессор.
  2. Мустафин Сабир Кабирович, Башкортостан мамлекет-тик университети, Уфа шаары, Башкортостан Респуб-ликасы, Россия Федерациясы, геология-минералогия илимдеринин доктору профессор.
  3. Sabir Mustafin, Bashkir state University, Ufa, Republic of Bashkortostan, Russian Federation, doctor of geo-logical and mineralogical sciences, professor.
Pdf версиясы
DOI
  • 10.26104/NNTIK.2019.45.557
  • Цитаталоо
  • Мустафин С.К. ТРАНСФОРМАЦИЯ КАЧЕСТВА ВОД ТРАНСГРАНИЧНЫХ РЕЧНЫХ БАССЕЙНОВ АМУР, СУНГАРИ И ТАНАЛЫК. Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана. 2019. №. 4. C. 52-55