Жаңы саны

2018, №: 10

Кененирээк

Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана

Макала
Авторлор
  1. Жолочубеков Н.Ж., Дженбаев Б.М., Баширова Н.М.
  2. Жолочубеков Н.Ж., Дженбаев Б.М., Баширова Н.М.
  3. N.Z. Zholochubekov, B.M. Djenbaev, N.M. Bashirova
Макаланын аты
  1. ЗАГРЯЗНЕНИЕ РАДИОНУКЛИДАМИ ПОЧВ МЕСТОРОЖДЕНИЯ АК-ТЮЗ И ЕГО ОКРЕСТНОСТЕЙ
  2. АК-ТҮЗ АЙМАГЫНЫН ЖАНА АЙЛАНАСЫНЫН РАДИОНУКЛИДДЕР МЕНЕН БУЛГАНУУСУ
  3. CONTAMINATION OF SOILS BY RADIONUCLIDES AK-TYUZ AND ITS SURROUNDINGS
Аннотация
  1. Месторождение Ак-Тюз находится в 150 км восточ-нее города Бишкек на высоте 2130-2720 м над уровнем моря, где проводились работы с 1942 по 1995 года по до-бы¬че и переработке руды, содержащей свинец, цинк, редко¬зе¬мель¬ные элементы. На территории поселка Ак-Тюз нахо¬дя¬тся 3 отвала и 4 хвостохранилища. Риск загрязнения под воздействием возможных стихийных бедствий сохраняе¬тся, поэтому необходимо продолжать работу в направ¬ле¬нии реабилитации данных территорий, перезахоронения отходов, радиоэкологического мониторинга окружающей среды. В работе представлены результаты радиоэко¬ло¬ги¬че¬ских исследований почвенного покрова Ак-Тюзского мес¬то-рождения. Установлены повышенные концентрации то-рия и урана в почвах Ак-Тюзского месторождения, вероят¬но они связаны с активизацией природных геохимических процессов в результате техногенного нарушения горных массивов.
  2. Ак-Түз кен чыккан аймагы Бишкек шаарынын чыгыш та¬рабында 150 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 2130-2720м бийиктикте жайгашкан 1942-жылдан 1995-жылга чейин коргошун, цинк, сейрек кездешүүчү материалдарын кал¬тырган жерде кен казып алуу жана кайра иштетүү иш¬те¬ри жүргүзүлгөн. Ак-түз айылынын аймагында 3 таш¬тан¬ды жана 4 калдык сактоочу жай жайгашкан. Ал жер¬де жаратылыш кырсыктары жүрүп кете турган болсо бул¬гануу коркунучу кооптуу бойдон калууда, ошондуктан бул аймакта калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү, кал¬дык¬тарды кайра көмүү, курчап турган аймакта радио¬эко¬ло¬гиялык изилдөөлөрдүн жыйынтыктары көрсөтүлгөн. Ак-түз кен чыккан аймагынын топурагында торий жана уран¬дын концентрациясынын жогорулашы аныкталды, мүмкүн алар тоо массивдеринин техногендик бузулуусунун натыйжасында табигый геохимиялык кубулуштарынын активдешкендигине байланыштуу.
  3. The Ak-Tyuz field is located 150 km east of Bishkek at an altitude of 2130-2720 m above sea level, where work was carried out from 1942 to 1995 to extract and process ore contai¬ning lead, zinc, rare earth elements. In the territory of the village of Ak-Tyuz there are 3 dumps and 4 tailing dumps. The risk of pollution under the influence of possible natural disasters per¬sists, so it is necessary to continue work towards the rehabi-lita¬tion of these territories, the re-burial of waste, and radioecolo¬gical monitoring of the environment. The article presents the results of radioecological studies of the soil cover of the Ak-Tyuz deposit. Elevated concentrations of thorium and uranium in the soils of the Ak-Tyuz deposit are found, they are probably related to the activation of natural geochemical processes as a result of technogenic disruption of mountain ranges.
Негизги сөздөр
  1. Ак-Тюз, месторождение, почва, ра¬дио¬нуклиды, удельная активность, хвостохранилище, за¬гряз¬нения, риск, отходы.
  2. Ак-түз, кен чыккан аймак, топурак, ра¬дионуклиддер, калдык сактоочу жай, булгануу, тобокел¬дик, калдыктар.
  3. Ak-Tyuz, field, soil, radionuclides, specific activity, tailing dump, pollution, risk, waste.
Авторлор жөнүндө маалымат
  1. Жолочубеков Нурсултан Жолочубекович, Кыргызский государственный университет имени И.Арабаева», г.Бишкек, Кыргызская Республика, кафедра Прикладной информатики, преподаватель. Дженбаев Бекмамат Мурзакматович, Национальная академия наук Кыргызской Республики, г.Бишкек, Кыргызская Республика, Институт Биологии, главный ученый секретарь. Баширова Насима Максутовна, Национальная академия наук Кыргызской Республики, г.Бишкек, Кыргызская Республика, Институт Биологии, младший научный сотрудник.
  2. Жолочубеков Нурсултан Жолочубекович, И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы, Прикладдык информатика кафедрасы, окутуучу. Дженбаев Бекмамат Мурзакматович, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер Академиясы, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы, Биология институту, башкы окумуштуу катчы. Баширова Насима Максутовна, Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер Академиясы, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы, Биология институту, кенже илимий кызматкер.
  3. Nursultan Zholochubekov, Kyrgyz state university by name of I. Arabaev, Bishkek, Kyrgyz Republic, Department of Applied Informatics, lecturer. Bekmamat Djenbaev, National Academy of sciences of the Kyrgyz Republic, Bishkek, Kyrgyz Republic, Institute of biology, chief scientific secretary. Nasima Bashirova, National Academy of sciences of the Kyrgyz Republic, Bishkek, Kyrgyz Republic, Institute of biology, junior scientific employee.
Pdf версиясы
DOI
  • None
  • Цитаталоо
  • Жолочубеков Н.Ж., Дженбаев Б.М., Баширова Н.М. ЗАГРЯЗНЕНИЕ РАДИОНУКЛИДАМИ ПОЧВ МЕСТОРОЖДЕНИЯ АК-ТЮЗ И ЕГО ОКРЕСТНОСТЕЙ. Наука, новые технологии и инновации Кыргызстана. 2018. №. 6. C. 37-39